އާދެ! އަޅުގަނޑުމެންނަށް، މިހާރަކަށްއައިސް އިވެމުންދާ އެންމެ، ކަންފަތަށް އުނދަގޫކުރާ އެއްއަޑަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެރިކަން ކުރާނޭ ނިޒާމަކާ މެދު، ވަކިގޮތެއް ކަނޑަނޭޅިގެން ކުރެވޭބަހުސްގެ އަޑުފަށްގަނޑެވެ. ބޮޑު މަޖިލީހުގެ ތަޅުމުގައި ކުރެވޭ، ޒުވާބު ތަކުގެ އަޑުފަށް ގަނޑެވެ. ރާއްޖޭގެ ބާރުގަދަ މީޑިއާއިން، ޓީވީ އާއި ރޭޑިޔޯ އިން، އަބަދާއި އަބަދު މިއަޑުފަށްގަނޑު އިއްވުމަކީ، ހާދަ ބޮލަށް އުނދަގޫވާ ކަމެކެވެ. އާދެ! ވެރިކަން ކުރާނެ ނިޒާމެއް ހޯދަނީޔޯލައެވެ.
ފަހެ، ދިވެހިރާއްޖެ ދުށް އާދަޔާ ޚިލާފު ސިޔާސީ މުފައްކިރެއް ކަމުގައިވާ، އަލްއަމީރު މުޙަންމަދު އަމީނު ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނު، އޭނާގެ މަޝްހޫރު ފޮތް “ދިވެހި ޖުމްހޫރިއްޔާ…… މަރުޙަބާ!” މިފޮތުގެ ފުރަތަމަ ޞަފުޙާގައި މުލީއާގޭ އެޑްރެހުގައި ވަލިއްޔުލް އަމްރުގެ ނަންފުޅުގައި ލިޔުއްވާފައިވާ، ލިޔުއްވުމުގައި ވިދާޅުވެފައި ވަނީ، “ވެރިކަމަށް ކިޔާނޭ ނަމަކާ މެދު، ބަހުސްކުރާނީ މޮޔައިންނެވެ. ރަނގަޅު ވެރިކަމަކީ ހެޔޮގޮތުގެ މަތިން ހިނގަމުންދާ ވެރިކަމެކެވެ.”
އޭ! އަހަރެންގެ ލޯބިވާދިވެހި ޤައުމުގެ، ލޮބުވެތި ރައްޔިތުންނެވެ! ހޭއަރާށެވެ! މިދުވަސްވަރު އަހަރުމެންނައި ދިމާވެފައިވާ ފައްތަރަކީ، ހަމަޖެހޭ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމެއްނެތި ޚުދުމުޚްތާރު، އިސްތިބްދާދީ ވެރިޔަކު، ވެރިކަމުގައި، ބަގުޑިބައްދައި ވަކިތައް ހިތްޕާލައިގެން ހުންނަކޮންމެ ޤައުމެއްގައި ދިމާނުވެ، ނުދާނޭ މަރްޙަލާއެކެވެ. މިއީ ޒިންމާދާރު މަޤާމުތައް ދައުރުވާ ގޮތަށް އޮނިގަނޑު ހަމަޖެހިފައި ނޯންނަ ޤައުމުތަކުގައި އަންނާނެ ފައްތަރެކެވެ. މިފައްތަރަކީ، އިންތިޤާލީ ފައްތަރެވެ. ބަދަލުވުމުގެ ދުވަސްވަރެވެ. މިފަދަ އިސްތިބްދާދީ ވެރިންގެ ކިބައިން، ރައްޔިތުންގެ ބާރު އަނބުރާ ރައްޔިތުންނަށް ލިބިގަތުމަށް، ޖިހާދުކުރާނެ ޖަމާޢަތްތައް އަބަދުވެސް އުފެދޭނެއެވެ. އެއްބަޔަކަށް ފަހު، އަނެއް ބަޔަކު ނުކުންނާނެއެވެ. މިހާރުގެ ޒަމާނީ ބަހުރުވައިންނަމަ، އެމީހުންނަކީ ޤާނޫނުގެ ޙުކުމްތައް ތަންފީޒުކޮށް ދެމެހެއްޓުމަށް ޓަކައި ރިފޯމަށް ގޮވާލާމީހުންނެވެ. އިޞްލާޙަށް މަސައްކަތް ކުރުމަށް ފައުޅުގައި ނުކުންނަ ރިފޯމިސްޓުންނެވެ. މުޞްލިޙުންގެ ޖަމާޢަތްތަކެވެ. މުޖާހިދުން ނެވެ. ފުރިހަމަ މަޝްވަރާ އެކުލެވޭ ޑިމޮކްރެސީއަށް ގޮވާލާ ސިޔާސީޕާޓީ ތަކެވެ. އަދި ސިޔާސީ ޖަމާޢަތްތަކެވެ.
ތިމާވެއްޓަކީ، ނާޒުކު އެއްޗެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖެއަށް ތިމާވެށީގެ މައްސަލަތައް މަތިވުމާ ގުޅިގެން، ރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަލްއުސްތާޒު މައުމޫން އަބްދުލްގައްޔޫމަކީ، މުޅިދުނިޔެއަށް ތިމާވެށީގެ ނާޒުކުކަމާއި ވެށީގެ މައްސަލަތައް ސަމާލުކަމަށް ގެންނެވި އެދުރުމީހާ ކަމުގައި މަޝްހޫރުވުމުގެ ބޭނުމުގައި މަސައްކަތްތަކެއް ފެށިގެންދިޔައެވެ. ކޮންމެވެސް މިންވަރަކަށް އާއިލީ ތިމާގެކަމެއްހުރި، ދިވެހި އަންހެނަކައި އިނދެގެންއުޅޭ ބިދޭސީއެއް އެކުލަވާލި ދިރާސާމަސައްކަތެއް ރައީސްމައުމޫނަށް މާކަމުގޮސް ގެންނެވެ. މިބިދޭސީއަކީ، ތަބާޝީރުކާކާގެ ނަމުން މަޝްހޫރު ދިވެހިތާރީޚު ލިޔުންތެރިޔާ، އަލްމަރްޙޫމް އަބްދުލްހަކީމް ހުސައިންމަނިކުގެ އަންހެންބޭފުޅަކާ ކާވެނިބައްލަވައި ގެންއުޅުއްވި ސްވިސް މީހެކެވެ. އެ ދިރާސާރިޕޯޓުގެ އަލީގައި އެތައް މަސައްކަތްތަކެއް ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި ފެއްޓެވުމާ ގުޅިގެންނެވެ. މިކަމުގެ ހަދިޔާއެއްގެ ގޮތުގައި މިއަންހެންބޭފުޅާގެ އާއިލާއަށް އޭނާގެބައްޕަގެ ނަމުގައި އދ.ދަނގެތީ ކައިރީގައި އޮންނަ ވަރަށްރީތި ބޮޑުފަޅުރަށެއް، “ތިމާވެއްޓާ، ތިމާގެރަހްމަތްތެރި ރިސޯޓެއް” ހެދުމަށް، ވެދުމެއްގެގޮތުގައި ދެވުނެވެ. ހަދިޔާކުރެވުނެވެ.
“ޤާނޫނުގައި ކަނޑައެޅިގެން މަނާކޮށްފައިނުވާ ކޮންމެކަމެއް ކުރުމުގެ މިނިވަންކަން ކޮންމެ ދިވެހިރައްޔިތަކަށްމެ ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި ޤާނޫނަކުން ހުއްދަލިބިގެން މެނުވީ، އެއްވެސް މީހަކު ކުރާއެއްވެސް ކަމަކަށް ހަމައެކަކުވިޔަސް ހުރަސްއަޅައި ހުއްޓުވައިގެން ނުވާނެއެވެ.”
އަޅުގަނޑު މަތީގައި މިލިޔުނީ، ރައްޔިތުންގެ ބޮޑުމަޖިލީހުގައި މިހާތަނަށް އެންމެހޫނު ގަދަކޮށް ބަހުސްކުރެވުނު މާއްދާއެވެ. އެއީ ވަރަށްކުރުކޮށް ވަރަށްޞަރީޙަ ބަހުން، ކިޔާލަން ވަރަށް ދުލަށް ފަސޭހަކޮށް ލިޔެވިފައި އޮތްދެޖުމްލައެވެ. މިއީ އަލަށް އުފައްދާ އަސާސީގެ ބާބެއް ކަމުގައިވާ “އަސާސީޙައްޤުތަކާއި މިނިވަންކަން” މިބާބުގެ ހަތަރުވަނަ މާއްދާއެވެ. ސުބްޙާނަﷲ އެވެ! ޑްރާފްޓިން ކޮމެޓިގެ މިފަދަ ވިސްނުމަށް ހަލާކުހުއްޓެވެ! އާ އަސާސީގައި މިމާއްދާ ހިމެނިގެންދާނީ، ކޮންހިސާބެއްގައި، ކޮންނަމްބަރެއްގެ ދަށުން ކިތަށްވަނަ މާއްދާގެ ގޮތުގައިކަމެއް އަދިއެއްނޭގެއެވެ.
1932 މ، ވަނަ އަހަރު، ޑިސެމްބަރ 22 ވަނަދުވަހު ދިވެހިރާއްޖޭގައި އަލަށް އިޢްލާން ކުރެވުނު ޤާނޫނުއަސާސީ ނިމޭތާގައި އަޅާނޭ ޢިބާރާތަކާ މެދު، ކުރެވުނު ބަހުސް ހަނދުމަފުޅުހުރީ ބޮޑު މަޖިލީސްގެ ކިތައް މެމްބަރުން ބާވައޭ އަޅުގަނޑުގެ ހިތަށްއަރައެވެ. އާދޭހެވެ! އެކިބޭފުޅުންނަށް ފެނިވަޑައި ގަންނަވާ އެކި ޢިބާރާތްތައް މޭޒުމައްޗަށް ހުށަހެޅެމުން ދެއެވެ. އަލްފާޟިލް ޙުސައިން ޙިލްމީދީދީގެ ދައުރު އަތުވެއްޖެއެވެ. (އަލްފާޟިލް ޙުސައިން ޙިލްމީދީދީ އަކީ އަޅުގަނޑު މެންގެ ރާއްޖެއަށް މިހާރު މަޝްހޫރު އަލްފާޟިލް ޢާރިފްޙިލްމީގެ ލޮބުވެތި ކާފާފުޅެވެ. އިނގިރޭސި ތަޢުލީމުގެ އަރާހުންނެވި ބޮޑު ޢިލްމުވެރި އެކެވެ.) އޭނާއަށް ފެނިވޑައިގަތީ ރައިވަރަކުން ނިންމާލު މަށެވެ. ބައެއް މެންބަރުން ދިޔައީ “އައްޑިހައަށް އަރައިގެންނޭ” ދެންނެވުމުން އެއީ މެންބަރުންނަށް ރައްދުކުރެވުނު އިހާނެތި ބަހެއްކަމުގައި ހިމެނޭނެބާއެވެ؟ ޙުސައިން ޙިލްމީދީދީ ހުށަހެޅުއްވި ރައިވަރަކީ:
ލޮބުވެތި ރައްޔިތުންނޭވެ! ބޮޑުމަޖިލީހުގެ ތަޅުމުގައި އިދިކޮޅުލީޑަރުންގެ ގޮތުގައި އެންމެމަތިހަށި ނަންގަވައިގެން ތިއްބެވި ބޭފުޅުންގެ ގުޅިފައިވާ އަޑަކީ، ހުޅަނގުގެ ޤައުމުތަކުގައި އޮންނަޒާތުގެ ލިބެރަލް ޑިމޮކްރަސީއެއް މި ލޮބުވެތި އިސްލާމީ ދިވެހި ރާއްޖޭގައި ޤައިމުކުރަން މަސައްކަތްކުރާ އަޑެވެ. ގޮވާލާ އަޑެވެ. ގާނޫނު އަސާސީން މިޙައްޤުތައް ވީހާ ލިބަރަލްކޮށް ޒަމީރާއި ހިތުގެއެންމެ ފުޅާމިނަށް އެއްވެސް ޙައްދެއްނެތި، ހުޅުވާ ލުމަށެވެ. ޝަރީޢަތެއް ނެތި، ހުރިހާއެއްޗަކީ، އަސާސީއާއި ގާނޫނުތައް ކަމުގައި ހެދުމެވެ. އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގެ ހުކުމެއްގެ ވާހަކަ އެއް ނުދައްކައެވެ. އަބަދުވެސް ދައްކަނީ، އަދި، އިވޭއަޑަކީ، “ރޫލް އޮފްދަ ލޯ” (ގާނޫނުގެ ހުކުމް) ގެ ވާހަކަ އެވެ. މިއީ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތް އޮއްބާލާއި ނެތިކޮށް ލުމަށް، ބޭނުންކުރާ އިސްޠިލާޙެކެވެ. އިސްލާމީ ޝަރީޢަތް ވަޅުޖައްސާލުމަށް ގެންގުޅޭ ބަހެކެވެ. މިއިސްޠިލާޙު އެންމެ ފުރަތަމަ ބޭނުންކުރަންފެށީ، ޞަހުޔޫނީ ޔަހޫދީންނެވެ.
ނޯޓް: މިމަޒްނޫނަކީ، “މިނިވަން” ނޫހުގައި ޖަހައި ނުދީފައިވާ މަޒްނޫނެކެވެ. ޒާތީވެފައިވާތީ، ޖަހައިދެވެން ނެތްކަމަށް މިނިވަން ނޫހުގެ އެޑިޓަރު ވިދާޅުވެއެވެ. ފަހެ، އެހެން ވިދާޅުވާއިރު މިމަޒްމޫނަކީ، އެނޫހުގައި އަޅުގަނޑުގެ ޒާތާބެހި ލިޔެފައިވާ ލިޔުމަކަށް ދެވުނު ރައްދެއްކަން ހަދުމަފުޅު ނެތުނީމާ ހިތާމަކުރަމެވެ. މިއީ މިނިވަން ނޫހުގައި ޖަހައިނުދިން އަޅުގަނޑުގެ ދެވަނަ މަޒްމޫނެވެ. ފުރަތަމަ މަޒްމޫނަކީ، އަޅުގަނޑު ލިޔުނު، “އިއްތިހާދު ހަރުދަނާކުރުން” މިމަޒްމޫނެވެ. އިއްތިހާދު ރޫޅިދިޔައީ އެމަޒްމޫނުގައި އަޅުގަނޑު ފާހަގަކޮށް ފައިވާ ޚިޔާލާއެއް ގޮތަށެވެ.
އިންތިގާލީ ބާބުގެ ބަހުސަކީ، ބޮޑުމަޖިލީހުގައި ހިނގާ، އެންމެ މުހިންމު ބަހުސެވެ. ދިވެހި ޖުމްހޫރިއްޔާގެ، އަލަށް އެކުލަވާލެވޭ އަސާސީގައި ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ބާބަކީ، ގާނޫނުއަސާސީގެ ހުންގާނެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސްގެ ބާބަކީ، ސިކުނޑިއެވެ. މިގޮތުން އެކި ބާބަށް ތަޅުމުގައި އަޅުގަނޑު ދީފައި ވާނީ، އެކިނަން ނަމެވެ. މިހާރު ތަޅުމުގައި އޮތް އިންތިގާލީބާބަށް، ތަޅުމުގައި އަޅުގަނޑުދިން ނަމަކީ، ގާނޫނު އަސާސީގެ ފާލަމެވެ. ފަހެ، މިފާލަން ބިނާކުރުމުގެ ބަހުސަކީ، ވަރަށް ހޫނުގަދަ ބަހުސެކެވެ. ސީދާކޮށް، ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ވިންދާއި ލެއާ ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ. އަދި، ރައީސް މައުމޫނުގެ ވެރިކަން ނިމުމާ، ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ. އަދި އަސާސީ އުވާލާ، އާއަސާސީއެއްގެ ފެށުމާއި އާވެރިކަމުގެ ދައުރު އަލުން ގުނަންފެށުމާ ވެސް، ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ. އަދި، އެއްވެސް ކަހަލަ އިންތިޚާބަކާ ނުލާ ޕާޓީއެއްގެ ނަމުގައި ވެރިކަމަށް އަރާތިބި ބަޔަކަށް އަސަރުން ފުރިގެންވާ ހިތްދަތި ކަމެކެވެ.
އާދެ! ރައްޔިތުންގެ ޚާއްޞަ މަޖިލިސް ކަމުގައިވާ، ދިވެހިދައުލަތުގެ ބޮޑުމަޖިލީހުގެ 11 ޖޫން 2007މ. ވީހޯމަދުވަހު އޮތް، 151 ވަނަ ޖަލްސާއަކީ، ބޮޑުމަޖިލިސް އަނެއްކާވެސް ސިޔާސީއަރަތެއްގެ ތެރެއަށް ގަންބާލި، ރާއްޖޭގެ ކުރިމަގަށް ބޮޑު އަނދިރިކަމެއް ގެނެސްދިން ނާމާން ކަމުގެ ޖަލްސާއެކެވެ. ތަޅުމުގެ އޮއިވަރުން ހިއްލާލި ބޮޑުރާޅު، ގަދަ އުދަޔާއެކު ބިންދާލަނީ ކުރިޔަށް ފަހަތަށް ބަލާލުމެއް، ވިސްނާލުމެއް ނެތި، ހިޔަންޏެއް ފަދަ ވަގުތީ އައްސޭރި އަކަށެވެ. އަނދިރި ކަމެއްގެ ތެރޭގައި އޮތް ނުފެންނާނެ އައްސޭރި އަކަށެވެ. ފަހެ، ދިގުޒަމާން ތަކެއްވަންދެން ކުރެވެމުންދިޔަ ހޫނު ބަހުސްތަކުގެ އަމާޒުގެއްލި ގެންދިޔައީ، ވަގުތީ ޚިޔާލީފޮލާ އެއްގެ ޖަޒްބާތީ ހުވަފެނަކަށް ބަދަލު ވެގެންނެވެ. ވެރިކަމުގެ ފަރާތުން ބޭނުންވާނީ، ވެރިކަމުގެ ބާރުގައި ތިބުމަށް އެންމެދުވަހެއް ވިޔަސް، ހެދުނު އެއްޗެއް ހަދައިގެން، އިތުރުކޮށްލާ ށެވެ.
8 ޖުލައި 2007މ، (އާދީއްތަ) ދުވަހުއޮތް ރައްޔިތުންގެ ބޮޑުމަޖިލީހުގެ 161 ވަނަ، ޖަލްސާ މުތްލަޤުޙުކުމެއްގެ ދަށުން، ރައީސްޤާސިމް އިބްރާހީމް ހުއްޓަވާލައްވައި ދުވަސްކޮޅަކަށް އެމަޖިލީހުގެ ޖަލްސާތައް މެދުކަނޑާލައްވައި ފިއެވެ. މުޠްލަޤުޙުކުމަކީ، އެހެންމީހުންގެ ޙައްޤުތަކަށް އަޅާލުމެއް، ބަލާލުމެއްނެތި ޚުދުއަމިއްލަ ޝަޚްޞީބާރުން، އެހެންބައެއްގެ މައްޗަށް ހިންގާ އިސްތިބްދާދީ އަމުރެވެ. ފަހެ، ބޮޑުމަޖިލީހުގެ މެމްބަރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ބާރުލިބިހުރެ، އަޅުގަނޑު ދަންނަވާނީ، ފުރުޞަތަކަށް އެދުމުން އަނގައިންބުނުމުގެ ޙައްޤުނުދެއްވައި ޖަލްސާނިންމާލެއްވީ، ވަރަށް އޮޓޯކުރޭޓިކް ގޮތަކަށެވެ. ރައީސްޤާސިމުގެ މިޢަމަލުން، އަޅުގަނޑުގެ ހިތަށް ސިފަވެގެން ދިޔައީ، އެހެންމީހުންގެ ޙައްޤުތަކަށް ބަލާލުމެއްނެތި، މުޠްލަޤުއަމުރުތައް ނެރުނު ހެޓިލަރުމެންފަދަ ޖައްބާރު، ރައީސުންނަށެވެ.
“މިމަޒްމޫނަކީ، 15 ޑިސެމްބަރ 2007މ. ދުވަހުލިޔެ “މިނިވަން” ނޫހުގައި ޖަހައިދިނުމަށް އެދި ފޮނުވުނު މަޒްމޫނެކެވެ. އެހެނަސް އަނެއްދުވަހުގެ ނޫހުގައި ޖަހައިދޭނެ ކަމަށް އީމެއިލަކުން ޖަވާބުދިނުމަށް ފަހު، ޖަހައެއްނުދިނެވެ. ދެން މިމަޒްމޫނު ފޮނުވީ، “ޖަޒީރާ” ނޫހަށެވެ. އެނޫހުންވެސް ޖަހައިނުދީގެން ގުޅީމައި ބުނީ، މަޒްމޫނުގައި ބައެއް ޢިބާރާތްތައް ހުރިގޮތުން، ޖަހައިދެވެން ނެތްކަމަށެވެ. ޚާއްސަކޮށް ނެގީ، އާލަފުޒު ތަކެއްގެ ވާހަކައެވެ. ވިދާޅުވީ، ސެންސަރާއި އެޑިޓް ކުރުމާއެކު، ޖަހައިދިނުމަށް ވިސްނިދާނެ ކަމަށެވެ. އެކާވީސް ވަނަ ޤަރުނުގައި ނޫސްވެރިކަން ޒަމާއެއްފަރަކަށް ހުޅުވިފައި ވަނިކޮށް މިފަދަ މަޒްމޫނެއް ޖަހައި ނުދިނުމަކީ، މިދެނޫހުގެ ނޫސްވެރިކަން ވަކި މަޤްޞަދެއްގެ ތެރޭގައި ހިފޭއްޓިފައި ހުރިކަން ހާމަކޮށްދޭ ސާބިތު ހެއްކެކެވެ. މިނިވަންނޫހޭ ކިޔަސް އެއީ ވަކިސިޔާސީ މަޤްޞަދެއްގައި ނެރެވޭ ނޫހެއްކަން ސާބިތުވީއެވެ.
“ކުރިންނުވި ރައްކަލެއް ފަހަކުން ނުވެވޭނެއެވެ”. މިއީ ދިވެހިން ބުނެ އުޅޭ ހަރުބަހެކެވެ. ދުލަށް ފަސޭހަ ކުރުޖުމްލައެކެވެ. އެހެނަސް މާނަފުންވެފައި ބުރަދަން ބޮޑެވެ. ހިކުމަތް އެކުލެވިފައި ވެއެވެ. ރައްކާތެރި ވުމަށް، އަޅާފިޔަވަޅު ތިމާގެ ހަލާކަށްވެފައި ވެސް އެބަހުއްޓެވެ. ނިޔަތާއި މަގްސަދު ގޯސްވެއްޖެނަމަ، ކުރި މަރުވީއެވެ. ބަލިޖެހި ގުރުނޑުވީއެވެ. ދެން ކިތަންމެ މަސައްކަތެއް ކުރިޔަސް، ފެނާއި އޭތިމީތި އެޅިޔަސް އެގުރުނޑުވުމެއް ފަހަކުން ރަނގަޅެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އަދި ކުރިންހުރި ދިރުމާއި ވިންދު، ފަހަކުން ނުވެސް ދިރުވޭނެއެވެ. ކުރާކޮންމެ ކަމެއް ދެންދާނީ ގޯހުންގޯހަށެވެ.
ދިވެހިޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީ އިސްލާހުކުރުމަށް، އެކުލަވާލެއްވި ބޮޑުމަޖިލީހުގެ މިހާރުގެ ރައީސް ކަމުގައިވާ، ރައީސް ޤާސިމަށް މިލްކު ވެގެންވާ ހައިސިއްޔަތުތައް ވަރަށްގިނައެވެ. ޑީއާރުޕީގެ ނާއިބުޒަޢީމުގެ ހައިސިއްޔަތާއި މާލީވަޒީރުގެ ހައިސިއްޔަތެއް އޮވެއެވެ. އަދިވެސް އިތުރު ހައިސިއްޔަތުތައް ހުރެއެވެ. މިއިން ކޮންމެ ހައިސިއްޔަތަކީ، ވަކިމޫނެކެވެ. އަދި މިހައިސިއްޔަތު ތަކާއެކު، ވަރަށްރީތި ދެމޫނެއް ގެންގުޅުއްވައެވެ. މިމަޒުމޫނު ލިޔުމުގެ އެންމެބޮޑު ބޭނުމަކީ، އެމްޑީޕީ ޕާލަމެންޓްރީ ގްރޫޕުގެ އިސްވެރިން ސަމާލުކަމަށް ގެނެސް ހުޝިޔާރު ކުރުވުމެވެ. އަދި އެބޭފުޅުންގެ ސަމާލުކަމަށް މިނުކުތާތައް ގެނެސްދިނުމެވެ. އާދެ! ބޮޑުމަޖިލީހުގެ ތަޅުމުގައި ތިޔަބޭފުޅުން، ކުރައްވަމުން ތިޔަގެންދަވާ ހިތްވަރުގަދަ މަސައްކަތްޕުޅަށް ސާބަހާއި އައްސަރިބަހައި މަރުހަބާ، އަރިސް ކުރަމުން، އިހްތިރާމާއެކު ދަންނަވާލަމެވެ.
މުސްކުޅިންބުނާތީ އަޑުއަހަމެވެ. “ދުނިޔެހިނގަމުންދަނީ، ތޮށަލި ދުޅައަށެވެ.” އަޅުގަނޑަށް ވިސްނިފައިއޮންނަނީ، އެބުނާބަހުގެ މާނައަކީ، ކޮންމެމީހަކަށްވެސް އުސްގަނޑަކާއި އަޑިގަނޑެއްގެ މަތިން ހިނގަންޖެހޭނެ ވާހަކައެވެ. ބޭރުޤައުމުތަކުގައި ސިޔާސީލީޑަރުން ގަޔަށް ކުކުޅުބިހާއި ފެޅޭވަރުގެ ޓޮމާޓޯފަދަ ކާބޯތަކެތި އުކުމަކީ، އާވާހަކައެއްނޫނެވެ. އެހެނަސް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުކުޅުބިހުން، ސިޔާސީލީޑަރުންގެ ހަށިކޮޅަށް ޙަމަލާއެއް ދެވިއްޖެކަމުގެ ޚަބަރު ލިބުމަކީ، މުޅިންއާކަމެއް ކަމުގައި އަޅުގަނޑުދެކެމެވެ. ދާދިފަހުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސްކުރާގޭގެ ގޯތިތެރޭގައި ހުންނަކުޑަތަކުގެ ތެރެއިން، ކުޑައެއްގެދަށުގައި އެމްޑީޕީގެ ޕާލަމެންޓްރީ ގުރޫޕުގެލީޑަރު، އެގުރޫޕުގެ ބައެއްބޭފުޅުންނާއެކުގައި އިންނަވަނިކޮށް، މަޖިލިސްކުރާގޭގެ ދެކުނުފަރާތުގެ ފެންސުމަތިން ކުކުޅުބިހެއް އެއްލައިފިއެވެ. މިއީ ދިވެހިތާރީޚުގައި މަޖިލިސްކުރާގެއަށް ކުކުޅުބިހަކުން ދެވުނު ފުރަތަމަ ޙަމަލާއެވެ.
ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ އަރިހަށް ތަސްދީގު ކޮށްދެއްވުން އެދި ފޮނުވިފައިވާ އާއަސާސީއަކީ، އަކުރުން އަކުރަށް ބާތިލު އެއްޗެކެވެ. ސާފުސީދާ އިބާރާތުން މިގޮތަށް ދަންނަވަން ޖެހުނީ، ބޮޑުމަޖިލީހުގެ އެންމެފަހު ޖަލްސާ ކަމުގައި ބެލެވިފައިވާ، 272 ވަނަ ޖަލްސާގަޔާއި އެޖަލްސާގެ ކުރިން ހިނގާދިޔަ ބައެއް ކަންތަކުގައި ރިޔާސަތުން އަމަލުކުޅަ ގޮތުންނެވެ. ފަހެ، ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ގާނޫނު އަސާސީއަށް ގެންނަންޖެހޭ އިސްލާހުތަކެއް ހުރިކަމަށް ފެންނަކަމުގައި ބަޔާންކޮށް، ގާނޫނު އަސާސީގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ އަށް ލިބިދޭ ބާރުގެދަށުން، ގާނޫނު އަސާސީގެ 92 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނެވިގެންވާ ގޮތަށް، ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ އެއްކުރެއްވި ރައްޔިތުންގެ ޚާއްސަ މަޖިލީހުގެ މަސައްކަތް، 2004 ޖުލައި 19 ވީ ހޯމަ ދުވަހު އާއުންމީދު ތަކަކާއެކު ފެށުނެވެ.
ރައީސް މައުމޫނުގެ ވެރިކަމުގައި ފެށިގެން ކުރިޔަށް މިދާ އިސްލާހީ ހަރަކާތްފެށުނީ، އެމަނިކުފާނު ވެރިކަމުގެ ހުވާކުރެއްވިތާ ދެއަހަރާ، ބައިގައެވެ. އާދެ! 1980 ގެ ފުރަތަމަ ކޮޅުގައެވެ. އަޅުގަނޑު ގަސްދުކުރަނީ، އިސްލާހީ ހަރަކާތް ތިންބަޔަށް ބަހާލައިގެން ކުރިޔަށް ގެންދާށެވެ. ފުރަތަމަ ބައި 1980 އިން 1990 އަށެވެ. ދެވަނަބައި 1990 އިން 2000 އަށެވެ. ތިންވަނަބައި 2000 އިން ފެށިގެންނެވެ. މިމަޒުމޫނަކީ، ރައީސް މައުމޫނުގެ ވެރިކަމުގައި ފެށުނު އިސްލާހީ ހަރަކާތް ފެށުމުގެ މަރުހަލާއާއި މެދުމަރުހަލާއާއި މަތީމަރުހަލާ، ފެށުނު، ހިސާބަށް ކަންތައް ހިނގާދިޔަގޮތް ދިވެހިތާރީޚަށް ތެދުވެރިވުމަށް ޓަކައި ލިޔާލިޔުމެކެވެ. ގިނަ ޒުވާނުންނަށް އޮޅިފައި އޮންނަނީ، ފުރަތަމަ މަރުހަލާ ހިނގާދިޔަގޮތެވެ. އެދުވަސްވަރުގެ ވާހަކަތައް ލިޔެވިފައި ހުރިލެއް މަދުކަމުންވާ ގޮތެވެ. ފަހެ، މިމަސައްކަތަކީ، ޚާއްސަކޮށް ކިޔަވާކުދިންނަށް ފައިދާއަށްޓަކައި ހެޔޮނިޔަތުގައި ކުރާ މަސައްކަތެކެވެ.
ދިވެހިރާއްޖެއަށް މިގެނެވުނު ހިމޭން އިންގިލާބަށް މަރުހަބާއެވެ! ﷲ އަށް ހަމްދާއި ޝުކުރުހުއްޓެވެ! ފަހެ ދަންނާށެވެ! އެއްވެސް ޝައްކެއްނެތެވެ! ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދިގުތާރީޚުގައި އެއްޕާޓީއަށްވުރެ ގިނަސިޔާސީ ޕާޓީތަކެއް ބައިވެރިވެ ގިނަކެނޑިޑޭޓުން ތަކެއް ރާއްޖޭގެ ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާކަމާ ވާދަކުރެއްވި އެންމެމިނިވަން އިންތިޚާބު ނިމިގެން ދިޔައީ، ދުވަހަކުވެސް ދިވެހިތާރީޚުގައި ހަނދާންނުނެތޭނެ އިންތިޚާބެއްގެ ގޮތުގައި ދުނިޔޭގެ ތާރީޚުގައި ލިޔެވިގެންނެވެ. ހަމަގައިމުވެސް ދިވެހި މުއައްރިޚުން ރާއްޖޭގެ މިތާރީޚީ އިންގިލާބު ސިފަކުރާނީ، ރާއްޖެއަށް ވޯޓުފޮށިތައް މެދުވެރިކޮށް ގެނެވުނު ވަރަށްތާރީޚީ “ހިމޭން އިންގިލާބެއް” ގެ ގޮތުގައެވެ. ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި އެކިގައުމުތަކުގައި ލޭއޮހެރުމެއްނެތި މިފަދަ އިންގިލާބުތައް ވަނީ، މާޒީގައި ވަރަށް ކާމިޔާބުކަމާއެކު ގެނެސްފައެވެ. އެކިކުލައިގެ އެކިމީރުވަސްދުވާ މާމެލާމެލީގެ ރީތިނަންނަމުގައި ވަނީ، ކަމިޔާބު އިންގިލާބުތައް ގެނެސްފައެވެ. ހަމަގައިމުވެސް ދިވެހި ރާއްޖޭގައި މިގެނެވުނު ކާމިޔާބު އިންގިލާބު މުގެނެވުނީ، “ބަދަލު” ގެ ނަމުގައެވެ. ބަދަލެއްގެ ރޫހުގައެވެ.ނުތާހިރު ޚުދުމުޚުތާރު ސަރުކާރަކުން ތާހިރު ޑިމޮކްރަސީއަކަށް ފުރޮޅާލުމުގެ ނަމުގައެވެ. ބުއްދިވެރިކަމާއި ހަމަހިމޭން ކަންމަތީގައި އެއްސަރުކާރުން އަނެއްސަރުކާރަށް ބަދަލުކޮށް ލުމުގެ ބޭނުމުގައެވެ. ފަހެ، އެކިގޮތްގޮތަށް އެކިސިފަ ސިފައިގާ ބޭނުމްކުރެވުނީ، ބަދަލަށް ގޮވާލެވޭ ބަސްތަކެވެ. “އަނެއްދިވެހި ރާއްޖެ” އަދި “ވަތަންއެދޭގޮތަށް” މިފަދަ ދިވެހިންގެ ވިންދާކުޅެލާ ޝިއާރުތަކެވެ.
ޑީއާރުޕީގެބަހުންނަމަ، “ފުރިހަމަ މަރުހަބާއެކެވެ. އެކުވެރިމާހައުލެކެވެ. އުފާވެރިރެއެކެވެ. ރަނިންމޭޓުންގެ ބަހުސްގައި ތަސްމީނު ރަސްކަންކުރެއްވި ރެއެކެވެ. ވިލިމާލޭގައި މައުމޫނު ކުޅަދާނަކަން ދައްކާލަދިން ރެއެކެވެ.” މިޖުމްލަތައް ތަކުރާރުކުރަން އަޅުގަނޑު ލަދުގަނެއެވެ. ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ. އެހެނަސް އެމީހުންގެ ސިޔާސީ ވިސްނުމާއި ފެންވަރު ހާމަކޮށްލުމުގެ ގޮތުން ލިޔެލީއެވެ.
ރައީސް މައުމޫނު، 2008 ސެޕްޓެމްބަރ 27 ވަނަދުވަހުރޭ ޓީވީއެމުން އިންތިޒާމު ކޮށްގެންބޭއްވި ރަނިންމޭޓުންގެ ޝޯބެއްލެވީ، އެނާގެ ކަނާތްފަރާތުގައި އަލްމަރުހޫމް ބޮޑުބެއިބްރާހީމް ކަލޭފާނުގެ ދަރިކަލުން އަލްފާޟިލް މުހަންމަދު އިބްރާހީމާއި މޯލްޑިވްސް ސޯޝަލްޑިމޮކްރަޓިކް ޕާޓީގެލީޑަރ އަލްފާޟިލް ރީކޯއިބްރާހީމްމަނިކު (މީހުންމަގު ފުރައްދާއި މީހުންގެ ސިކުޑިތަކާ ކުޅެލުމަށް ވަރަށް މަޝްހޫރު ދެއެދުރުން) ބައިންދައިގެން ވިލިމާލެ ސްކޫލްތެރޭގައި ޑީއާރުޕީ ސަޕޯޓަރުންނާ އެކުގައެވެ.
މިސުރުޚީއަކީ، ރައްޔިތުން މަޖިލިސްކުރާގޭގައި 1980 އެޕްރީލް 28 ވަނަދުވަހު، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިއްޒަތްތެރި މެންބަރުންގެ ކުރިފުޅުމަތީގައި، ރައީސް މައުމޫނު 1978 ނޮވެމްބަރ 11 ވީދުވަހު ދިވެހި ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ވެރިކަމާހަވާލުވެ ވަޑައިގެންނެވުމަށް ﷲ ގަންދީހުވާ ކުރެއްވިއިރު ގާނޫނާޚިލާފަށް ހަތިޔާރު ގެންގުޅުއްވިކަމަށް އަމިއްލަ ބަހުން އިއުތިރާފުވެ ވަޑައިގެންނެވި އިގުރާރުގެ އެއްޖުމްލައެވެ. އިއުތިރާފުވެ އެއްބަސްވެ އިގުރާރުވެވަޑައި ގެންފައި މިވަނީ، އެއަމަލު ކުރެއްވިތާ ބަރާބަރުދެއަހަރު ފަހުންނެވެ. އަޅުގަނޑު މިމަޒްމޫނުފަށާނީ މިއިއުތިރާފު ވުމުގެ އެއްބަސްވުން އެކުގައި ގެނެސްދީފައެވެ. ފަހެ، މިއީ ރައީސްމައުމޫނުގެ އިމިއްލަބަހުން އޭނާވެފައިވާ ވަރަށްސަރީހަ އެއްބަސް ވުމެކެވެ. ރުޖޫއަނުވެވޭނެ އިއުތިރާފެކެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެރިކަމަށް، ކިނބިގަސްދޮށުގޭ އަލްއުސްތާޒު މައުމޫން އަބްދުލްގައްޔޫމް ވަޑައިގަތީ، ނޭންގި ހުންނަވަނިކޮށް ލިބިވަޑައި ގެންނެވި މަތިވެރި ޝަރަފެއްގެ ގޮތަކުންނޫނެވެ. ހިންމަތާއެކު ބުރަމަސައްކަތް ކުރައްވައިގެންނެވެ. މިސްރުގެ އަޒުހަރު ޔުނިވަރސިޓީގައި ކިޔަވަން ހުންނެވި އިރުއްސުރެ ވާހަކަދެކެވި ސައްލާކުރެވި ރޭވުންތަކެއްރޭވި ތައްޔާރުވެގެން ހިންގުނު ކަންތައްތަކެއްގެ ދަށުންނެވެ. ރައީސް ނާސިރަކީ ވިސްނުންތޫނު ބޭފުޅަކަށްވާތީ ދުރާލާރާއްވަ ވާފައިއޮތީ، އުމުރުގެފަހު ދުވަސްވަރު ހިތްހަމަޖެހިގެން އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމެއް ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ގައިމުކުރައްވާށެވެ. އޭނާއެކަން ކާމިޔާބު ކުރެއްވިލެއް ކިތަންމެހާވެސް ރީއްޗެވެ. ނަލައެވެ. ފަހެ، މިހިސާބުންއޭނާ ރައްޔިތުންނަށް ކުރެއްވި އަނިޔާތައް ހުއްޓުމުކަށް އައީއެވެ. އާއުދަރެހަކަށް ދިވެހިގައުމު ނުކުތީއެވެ. ފަހެ، މިސްރުގައި ކިޔަވަންތިބި ދުވަސްވަރު ރާއްޖޭގެ ވެރިކަމަށް އެރުމަށް ކުރެވުނު މަސައްކަތްތައް ރާވާހިންގީ އަލްއުސްތާޒު ޒާހިރުހުސައިނާއި އަލްއުސްތާޒު ފަތުހުﷲ ޖަމީލުގެ ކުޅަދާނަ ވިސްނުމުގެ ދަށުންނެވެ.
